Không khởi tố vụ án hình sự là quyết định của cơ quan chức năng sau khi đã xem xét toàn bộ chứng cứ và kết luận rằng hành vi liên quan không có dấu hiệu tội phạm. Quyết định này mang ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của các cá nhân và tổ chức. Bài viết sau đây sẽ xác định chính xác các trường hợp không khởi tố vụ án hình sự và thủ tục khởi tố một vụ án hình sự thông thường.
Không khởi tố vụ án hình sự khi nào
Căn cứ để khởi tố vụ án hình sự
Khởi tố vụ án hình sự phải dựa trên những căn cứ pháp lý rõ ràng theo Điều 143 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 (BLTTHS 2015). Cơ quan điều tra chỉ được phép khởi tố khi xác định có dấu hiệu tội phạm. Căn cứ khởi tố vụ án hình sự bao gồm:
- Tố giác của cá nhân về hành vi phạm tội
- Tin báo từ cơ quan, tổ chức về dấu hiệu tội phạm
- Thông tin tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng
- Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
- Cơ quan tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm
- Người phạm tội tự thú và khai báo hành vi phạm tội
>>>Xem thêm: Quy định về thời hạn khởi tố vụ án hình sự là bao lâu?
Khi nào thì không khởi tố vụ án hình sự?
Theo Điều 157 BLTTHS 2015 (sđ, bs 2021), cơ quan có thẩm quyền không khởi tố vụ án hình sự trong các trường hợp sau:
- Không tồn tại sự việc phạm tội
- Hành vi không đủ yếu tố cấu thành tội phạm
- Người thực hiện chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự
- Đã có bản án hoặc quyết định đình chỉ có hiệu lực pháp luật
- Hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự
- Tội phạm đã được đại xá
- Người thực hiện hành vi đã chết
- Các tội danh theo yêu cầu của bị hại mà không có đơn yêu cầu khởi tố.
Thẩm quyền ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự
Theo quy định tại khoản 1 Điều 158 BLTTHS 2015 khi có các căn cứ tại Điều 157 Bộ luật này, người có thẩm quyền ra quyết định khởi tố sẽ có thẩm quyền ra quyết định không khởi tố vụ án. Dẫn chiếu đến Điều 153 Bộ luật này thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát sẽ có quyền ra quyết định không khởi tố theo phạm vi thẩm quyền của mình.
Quy trình ra quyết định không khởi tố:
- Tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ
- Ban hành quyết định không khởi tố
- Thông báo cho các bên liên quan
- Giải quyết khiếu nại (nếu có)
Cơ quan nào có thẩm quyền ra quyết không khởi tố?
Thủ tục khởi tố vụ án hình sự
Bước 1: Theo quy định tại Điều 146 BLTTHS 2015 thì cơ quan có thẩm quyền phải xác minh nguồn tin về tội phạm. Trường hợp phát hiện tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố không thuộc thẩm quyền giải quyết của mình thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố kèm theo tài liệu có liên quan đã tiếp nhận cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Bước 2: Theo quy định tại khoản 1 Điều 147 BLTTHS 2015 thi trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định:
- Quyết định khởi tố vụ án hình sự;
- Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;
- Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.
Bước 3: Theo khoản 2 Điều 154 BLTTHS 2015 thì trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải gửi quyết định đó kèm theo tài liệu liên quan đến Viện kiểm sát có thẩm quyền để kiểm sát việc khởi tố.
Quy trình, thủ tục khởi tố vụ án hình sự
>>> Xem thêm: Hướng dẫn khiếu nại quyết định không khởi tố vụ án hình sự
Luật sư tư vấn, bào chữa vụ án hình sự
Dịch vụ tư vấn của luật sư bao gồm:
- Đánh giá, tư vấn cấu thành tội phạm
- Hướng dẫn thủ tục khiếu nại quyết định khởi tố, không khởi tố vụ án nếu có căn cứ
- Thu thập, đánh giá chứng cứ trong vụ án hình sự
- Soạn thảo đơn từ và các tài liệu khác có liên quan trong quá trình tố tụng hình sự
- Tham gia bào chữa trong tố tụng hình sự
Quyết định không khởi tố vụ án hình sự không chỉ phản ánh sự thận trọng và chính xác trong quá trình điều tra, mà còn góp phần đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức liên quan, tránh buộc tội nhầm, oan sai. Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về các trường hợp không khởi tố vụ án hình sự, vui lòng liên hệ hotline 1900633716 để được Luật sư tư vấn Hình sự phân tích và đưa ra phương án giải quyết phù hợp nhất.
Một số bài viết liên quan có thể bạn đọc quan tâm:
1900.633.716